'Inwoners staan er niet alleen voor, we verspillen zelf ook minder.' Hoe kun je zo min mogelijk energie en grondstoffen verspillen binnen zo’n grote organisatie als de gemeente? Met die belangrijke vraag houdt Joyce Heeren, facilitair specialist gemeente Velsen, zich dagelijks bezig.

Duurzaamheid weegt zwaar bij al onze contacten

Joyce is onder meer verantwoordelijk voor het contractmanagement van de catering, schoonmaak en postbezorging binnen gemeente Velsen. 'Inwoners staan er niet alleen voor, wij proberen het goede voorbeeld te geven.'

Als de gemeente een contract afsluit, wordt er niet alleen naar het prijskaartje gekeken. Een bedrijf dat wil meedingen, moet aan allerlei voorwaarden voldoen. Duurzaamheid weegt daarbij sinds enkele jaren zwaar mee. Een goed voorbeeld is het contract voor de catering, dat eind 2020 met Vitam is afgesloten. Dit bedrijf is gekozen omdat het duurzaam werkt én gezond eten stimuleert. Elk kwartaal bespreekt Joyce met het bedrijf wat er is verspild en hoe dat nog verder teruggedrongen kan worden.

'Ze maken bijvoorbeeld niet in één keer heel veel belegde broodjes klaar, maar slechts een paar. In plaats daarvan maken ze het à la minute vers klaar als je erom vraagt. Aan het einde van de dag hoeft er daardoor veel minder weggegooid te worden.'

Ook het verpakkingsmateriaal wordt steeds meer teruggedrongen. Je vindt geen twee plakjes kaas met een plasticje erom meer in het schap, maar kunt gewoon plakken kaas van een schaal afnemen. Het lijkt een kleinigheid, maar dit soort aanpassingen scheelt flink wat afvalmateriaal.

Duurzaam schoon, duurzame post

Verspilling verminderen via catering, daar kan iedereen zich vast wel iets bij voorstellen. Maar duurzaam schoonmaken? Ook daarin is meer mogelijk dan je misschien denkt. De gemeente heeft onlangs een nieuw contract afgesloten, waarin duurzaamheid een belangrijke eis was. Voor de hand ligt dat er schoonmaakmiddelen worden gebruikt die het milieu zo min mogelijk belasten. Maar het bedrijf dat de aanbesteding heeft gewonnen, GOM Schoonmaakdiensten, gaat veel verder dan dat. 'Zij werken bijvoorbeeld met schoonmaakkarren die een tweede leven hebben gekregen', vertelt Joyce. 'Ook werven ze medewerkers zoveel mogelijk binnen de gemeente Velsen, zodat het woon-werkverkeer gewoon op de fiets kan.'

Ook voor de postbezorging is pas een nieuw contract afgesloten. PostNL is als winnaar uit de bus gekomen omdat ze net als de gemeente zelf de ambitie hebben om in 2030 helemaal emissievrij te zijn. In het contract staan afspraken over de hoeveelheid uitstoot van voertuigen, maar bijvoorbeeld ook over hoe pakketbezorging slim wordt gebundeld, zodat er zo min mogelijk ritjes nodig zijn.

Kosten en baten

Hoewel de gemeente tegenwoordig in contracten afspraken maakt die het milieu ten goede komen, telt het prijskaartje ook nog steeds. Een van de taken van Joyce is om de kosten goed in de gaten te houden. 'We hebben voor bedrijfsvoering een vastgesteld budget en daarbinnen proberen we zo duurzaam mogelijke keuzes te maken', legt ze uit. 'Het is dus nooit zo dat we geld afsnoepen van het budget dat beschikbaar is voor de samenleving of de fysieke leefomgeving.'

Hoewel het werk van Joyce zich vooral achter de schermen afspeelt, hoopt ze toch een positieve bijdrage te bieden voor inwoners. 'We vragen best veel van inwoners: om afval te scheiden, minder te verspillen, de kachel een graadje lager te zetten… Het minste wat we kunnen doen is laten zien dat we daar zelf ook bewust mee bezig zijn.'

Duurzaam thuis

'Omdat ik zoveel met duurzaamheid bezig ben in mijn werk, ben ik er thuis toch ook wel anders naar gaan kijken', zegt Joyce. 'We eten tegenwoordig zeker drie keer in de week vegetarisch en zetten de verwarming pas aan als het echt nodig is. Ook hebben we een nieuwe voordeur genomen, omdat de oude ontzettend veel tocht doorliet, waardoor we veel aan het stoken waren. Zo probeer je in kleine stappen zelf ook wat te doen.'

Tips

  • Je hoeft niet in een keer volledig te veranderen, met kleine stapjes wordt het leuk en behapbaar.
  • Voor organisaties: bij het expertisecentrum Pianoo is veel te vinden over eisen die je kan meenemen in een duurzame aanbesteding.
  • Je kunt veel van elkaar leren; ik overleg met andere gemeenten en ga op werkbezoeken.