Santpoort is tenminste in de 12de eeuw ontstaan als een gehucht aan de westzijde van de kruising tussen de eeuwenoude Heerenweg (nu Hoofdstraat) en Westlaan (Huis ten Bildtstraat). In 1388 wordt het dan bestaande gehucht voor het eerst aangeduid als ‘die Santport’. ‘Die Santport’ staat bekend als pleisterplaats met verhoudingsgewijs veel herbergen.

Vanaf de tweede helft van de 16de eeuw tot in de 19de eeuw zijn er veel blekerijen te vinden in het in de Middeleeuwen ontgonnen veengebied, met aan de overzijde van de Wüstelaan op de oude strandwal droogbergen (in de zogenoemde Molenduinen). De blekerijen zijn in de 19de eeuw verdwenen. Een deel van de gronden is ingericht tot de buitenplaats Spaarnberg, waar het huidige Burgemeester Rijkenspark ook deel van uitmaakte. De lintbebouwing breidt zich in de tweede helft van de 19de eeuw uit. Dit blijft voornamelijk agrarisch.

Vanaf 1905 vindt de ontwikkeling tot forensendorp plaats. De kleinschaligheid van de bebouwing heeft zeer lang stand gehouden en is pas in de jaren negentig van deze eeuw doorbroken. De 18de-eeuwse korenmolen De Zandhaas heeft twee voorgangers gekend. Het molenrecht was aan de Heren van Brederode, die tevens ambachtsheren van het ambacht Velsen waren.

Overzicht monumenten